Page 22 - (VietnamReport) Báo cáo Sách trắng Kinh tế Việt Nam 2026_Kiến tạo giá trị khác biệt-Mở lỗi khát vọng vươn tầm

ResHAPING MARkeTs – CReATING VAlUe Định hình thị trường – Kiến tạo giá trị

1. chuyển đổi xanh và Rào cản thương mại mới SEcTION III: TRANSITION BARRIERS -
STRUcTURAl BOTTlENEcKS
Từ ngày 01/01/2026, Cơ chế Điều chỉnh Biên giới
Carbon (CBAM) của EU chính thức bước vào giai đoạn The preceding analysis suggests that Vietnam has
vận hành thực tế. Đây là rào cản tác động trực tiếp identified the key drivers required for a more efficien-
đến khả năng duy trì vị thế xuất khẩu ở phần giữa của cy-driven growth model. However, these drivers have
Smiley Curve – nơi Việt Nam đang tập trung nhất – và yet to fully translate into value, as they remain con-
là áp lực bắt buộc để chuyển dịch lên cao hơn. strained by structural bottlenecks within the economy.
These constraints not only reduce the effectiveness of
Định lượng hóa rủi ro cho thấy mức độ tác động individual growth factors but also disrupt the broader
không nhỏ. Đối với ngành thép, xuất khẩu sang EU có transition from quantity-driven to value-driven growth.
thể giảm 1,1 tỷ USD vào năm 2030 (tương đương 50%
giá trị xuất khẩu sang thị trường này). Đối với ngành 1. Green Transition and Emerging Trade
nhôm, kim ngạch có thể sụt giảm tới 72,2% nếu Barriers
không có các biện pháp giảm phát thải quyết liệt. Về
áp lực chi phí, tuân thủ CBAM có thể chiếm 15–20% As of January 1, 2026, the Carbon Border
giá thành sản phẩm thép và 35–40% giá thành sản Adjustment Mechanism officially entered its opera-
phẩm nhôm. tional phase. This represents a direct constraint on
Vietnam’s ability to sustain its export position in the
Hai ngành này cần lộ trình phân tách, không thể midstream segment of the Smiling Curve, where the
xử lý bằng một giải pháp chung. Ngành thép, với tỷ lệ country is currently most concentrated, and creates
xuất khẩu sang EU thấp hơn, có dư địa để chuyển đổi strong pressure to move up the value chain.
dần qua đầu tư vào lò điện hồ quang thay thế lò cao.
Ngành nhôm, với rủi ro cao hơn và chi phí chuyển đổi Quantitative estimates indicate substantial risks.
lớn hơn, cần ưu tiên tiếp cận năng lượng tái tạo giá rẻ Steel exports to the EU could decline by USD 1.1 bil-
như một điều kiện tiên quyết – vì chi phí năng lượng lion by 2030 (equivalent to approximately 50% of
chiếm đến 30–40% giá thành sản phẩm nhôm. exports to this market). For aluminum, export value
could fall by up to 72.2% without aggressive decar-
ở cấp độ chính sách, Chính phủ đã ban hành bonization measures. Compliance costs are also high,
Quyết định 1658/QĐ-TTg về Chiến lược tăng trưởng potentially accounting for 15–20% of production costs
xanh và vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon thông in steel and 35–40% in aluminum.
qua Nghị định 29/2026/NĐ-CP. Đây là những bước đi
đúng hướng. Tuy nhiên, giá trị thực của sàn carbon These two industries require differentiated transition
phụ thuộc vào: (i) mức giá carbon nội địa có đủ cao pathways. Steel, with lower dependence on EU exports,
để tạo động lực đầu tư xanh, và (ii) hệ thống MRV (đo retains some flexibility to transition gradually through
lường, báo cáo, kiểm chứng) có đủ tin cậy để được EU investments in electric arc furnaces (EAFs) to replace tra-
công nhận trong tính toán CBAM. ditional blast furnaces. Aluminum, facing higher exposure
and transition costs, must prioritize access to low-cost
2. cải cách thể chế và Phát triển thị trường vốn renewable energy as a prerequisite, given that energy
accounts for 30–40% of total production costs.
Thể chế đóng vai trò quan trọng trong việc định
hình khả năng Việt Nam dịch chuyển lên các khâu tạo At the policy level, the government has introduced
giá trị cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. ở phía Decision No. 1658/QD-TTg and established a carbon
thượng nguồn, các hoạt động R&D và thiết kế đòi hỏi credit trading framework under Decree No.
một môi trường pháp lý ổn định và khuyến khích đổi 29/2026/ND-CP. While these are important steps, the
mới sáng tạo; trong khi ở phía hạ nguồn, việc xây effectiveness of the carbon market will ultimately

48