Page 17 - (VietnamReport) Báo cáo Sách trắng Kinh tế Việt Nam 2026_Kiến tạo giá trị khác biệt-Mở lỗi khát vọng vươn tầm

ResHAPING MARkeTs – CReATING VAlUe Định hình thị trường – Kiến tạo giá trị

Value Distribution Map in Global Supply chains
The Smiley Curve, introduced by Stan Shih in the early 1990s, illustrates the uneven distribution of value-
added across a product’s value chain.
Rather than being evenly spread, value is concentrated at both ends of the chain. At the upstream end,
activities such as research, design, and technological development generate high value due to their knowl-
edge intensity and control over core technologies. At the downstream end, branding, marketing, and distri-
bution capture a significant share of profits by controlling market access and customer relationships. By con-
trast, the midstream segment - where manufacturing and assembly take place - typically yields the lowest
value-added, as competition is largely cost-driven and substitution risks are high.
The implications of this model are particularly pronounced for developing economies. Participation in glob-
al value chains does not necessarily translate into value capture. An economy may achieve large-scale pro-
duction, but if it remains concentrated in processing and assembly stages, the majority of value creation -
and profit retention - occurs outside its domestic economy.
Accordingly, the development challenge is not about “producing more,” but about “moving up the value
chain” into higher-value-added segments. This requires strengthening technological capabilities to advance
upstream, building brand equity to expand downstream, and developing robust domestic linkages to retain a
greater share of value within the economy.

Trong làn sóng dịch chuyển này, Việt Nam nổi lên networks. This position has been reinforced amid the
như một điểm đến hấp thụ dòng dịch chuyển sản xuất ongoing restructuring of global supply chains, charac-
nhờ chi phí cạnh tranh, vị trí địa lý thuận lợi và mức terized by diversification of production locations,
độ hội nhập thương mại cao. Tuy nhiên, mô hình tham reduced dependence on single hubs, and a partial
gia hiện tại vẫn mang nặng tính chất “tham gia ngược” relocation of manufacturing closer to end markets or
(backward participation). Khu vực FDI chiếm hơn within strategic partner blocs.
77,3% kim ngạch xuất khẩu, trong khi ở các ngành
chủ lực như điện tử, tỷ lệ nhập khẩu linh kiện đầu vào Within this shift, Vietnam has emerged as a key
lên tới 90–95%, cho thấy phần lớn giá trị vẫn được tạo destination for manufacturing relocation, supported by
ra và nắm giữ ở bên ngoài nền kinh tế. competitive costs, a strategic geographic location, and
deep trade integration. However, its current mode of
Điều này phản ánh một nghịch lý mang tính cấu participation remains predominantly backward partici-
trúc: Việt Nam hưởng lợi từ làn sóng dịch chuyển pation. The foreign-invested sector accounts for over
chuỗi cung ứng, nhưng chủ yếu ở phần giá trị thấp 77.3% of total exports, while in key industries such as
của chuỗi. Trong khi đó, các xu hướng tái cấu trúc electronics, imported intermediate inputs account for
như dịch chuyển gần thị trường và ưu tiên đối tác 90–95%. This indicates that a significant share of value
chiến lược cũng đồng thời làm gia tăng cạnh tranh creation continues to reside in the domestic economy.
về thu hút đầu tư, đặc biệt từ các nền kinh tế có
quy mô thị trường lớn hơn hoặc năng lực công nghệ This reveals a structural paradox: Vietnam benefits
cao hơn. from global supply chain reallocation, yet primarily
captures the lower value-added segments of the
Trong bối cảnh đó, lợi thế hiện tại của Việt Nam chain. Meanwhile, emerging restructuring trends -
mang tính chuyển tiếp hơn là bền vững, và chỉ có thể such as onshoring, nearshoring, and friendshoring -
được duy trì nếu nền kinh tế kịp thời nâng cấp vị trí are intensifying competition for investment, particular-
trong chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu không tận dụng được ly from economies with larger domestic markets or
giai đoạn chuyển tiếp hiện tại, lợi thế cạnh tranh sẽ stronger technological capabilities.

43